Συγκεντρωτική παρουσίαση των μελετών της Συγκέντρωσης του Βενζολίου στον Δήμο Κερατσινίου – Δραπετσώνας

Β. Καράβολας, Θεωρητικός Φυσικός

"......Τιμή μέτρησης στο Βενζόλιο....15 φορές μεγαλύτερη από το όριο. Προφανώς το σημείο αυτό θα έπρεπε να προσεχθεί περισσότερο και να έχει πολύ μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων από τα τελικά 20 ώστε να κριθεί αν αυτή η μέτρηση ήταν λανθασμένη ή αναδεικνύει ένα πρόβλημα της περιοχής. Η μελέτη όμως την αποδέχεται επομένως για τους ερευνητές είναι σωστή. Η μέση τιμή των 4 δειγμάτων τα οποία δεν δίνονται στην ενδιάμεση έκθεση (καθώς δίνεται η μέγιστη και η ελάχιστη τιμή) είναι 8.33 μg/m³  που σημαίνει ότι τουλάχιστον άλλη μια μέτρηση είναι σημαντικά μεγαλύτερη από το όριο. Στην έκθεση αναφέρεται ότι 4 μέρες στο σημείο ΔΚ5 έχουμε υπέρβαση του ορίου. Όμως καθώς τα δείγματα είναι μόλις 6 αυτό σημαίνει ότι τα 2/3 των ημερών έχουμε σε αυτό το σημείο υπέρβαση του ορίου κάποιες μάλιστα φορές σε τρομακτικά επίπεδα."

“Η ατμοσφαιρική ρύπανση έχει αναγνωριστεί ως απειλή για την ανθρώπινη υγεία από την εποχή του Ιπποκράτη, περίπου το 400 π.Χ. Διαδοχικές γραπτές αναφορές για την ατμοσφαιρική ρύπανση έχουν καταγραφεί σε διάφορες χώρες τις επόμενες δύο χιλιετίες έως ότου οι πραγματοποιηθήσες μετρήσεις, από τον δέκατο όγδοο αιώνα και μετά, απέδειξαν την αυξανόμενη κλίμακα της κακής ποιότητας του αέρα στα αστικά κέντρα και ιδιαίτερα κοντά στη βιομηχανία, καθώς και τα χημικά χαρακτηριστικά των αερίων και των σωματιδίων . Η βιομηχανική επανάσταση επιτάχυνε τόσο το μέγεθος των εκπομπών των πρωτογενών ρύπων όσο και τη γεωγραφική εξάπλωση των χωρών στις οποίες συζητήθηκε το πρόβλημα καθώς οι πόλεις με υψηλή ρύπανση έγιναν το καθοριστικό ζήτημα, με αποκορύφωμα τη μεγάλη αιθαλομίχλη του Λονδίνου το 1952. Η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική κυριάρχησαν στις εκπομπές και υπέστησαν την πλειοψηφία των δυσμενών επιπτώσεων μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, οπότε τα διασυνοριακά θέματα της όξινης βροχής, της καταστροφής των δασών αλλά και του όζοντος στο επίπεδο του εδάφους έγιναν τα κύρια περιβαλλοντικά και πολιτικά ζητήματα ποιότητας του αέρα.”

Από το “A chronology of global air quality” D. Fowler et al. 2020 Oct 30;378(2183):20190314.

doi: 10.1098/rsta.2019.0314. Epub 2020 Sep 28. 

Η συζήτηση στη διεθνή βιβλιογραφία για την ποιότητα του αέρα όμως συνεχώς εντείνεται. Ως παράδειγνα αναφέρω από το : “Regression Model of PM2.5 Concentration in a Single-Family House” M. Załuska  and K. Gładyszewska-Fiedoruk : 23 Ιουλίου 2020.

“Οι πιο συνηθισμένοι ρύποι που έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στη μείωση της ποιότητας του αέρα είναι: στερεά σωματίδια (ιδιαίτερα PM2.5 και PM10) και αέριοι ρύποι όπως το διοξείδιο του άνθρακα και οξείδιο, οξείδια του αζώτου, όζον και πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs).  Σύμφωνα με έρευνα, σωματίδια PM2.5 και PM10 είναι οι ρύποι που ευθύνονται για το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενειών που προκαλούνται από την κακή ποιότητα του αέρα σε εσωτερικούς χώρους στην ΕΕ (Ευρωπαϊκή Ένωση) — περίπου κατά 78%. Η χαμηλή ποιότητα του αέρα σχετίζεται με την εμφάνιση ασθενειών όπως το άσθμα, ο καρκίνος του πνεύμονα, οι αλλεργίες και το δέρμα.”

Όπως αναφέρθηκε προηγούμενα ένας από τους σημαντικούς ρύπους είναι τα οι πτητικές οργανικές ενώσεις, με κυριώτερη από αυτές το βενζόλιο. Οι A. Sekar, G. K. Varghese and, M.K. Ravi Varma (https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e02918, 2019) στο

 “Analysis of benzene air quality standards, monitoring methods and concentrations in indoor and outdoor environment” αναφέρουν χαρακτηριστικά:

“Η εκτίμηση του κινδύνου στις ΗΠΑ: Οι κατευθυντήριες οδηγίες του 1986 είχαν ταξινομήσει το βενζόλιο ως «γνωστό ανθρώπινο παράγοντα καρκινογέννεσης» (Κατηγορία Α). Οι κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που δόθηκαν από την EPA (Enviromental Protection Agency -Υπηρεσία προστασίας Περιβάλλοντος) των ΗΠΑ το 2005 χαρακτήρισαν το βενζόλιο ως γνωστό καρκινογόνο για τον άνθρωπο με βάση στοιχεία ανθρώπινης έκθεσης μαζί με άλλα υποστηρικτικά στοιχεία από μελέτες σε ζώα. Ερευνητές με βάση τις μελέτες ανθρώπινης έκθεσης κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η έκθεση στο βενζόλιο οδηγεί σε τοξικές επιδράσεις, τόσο με έκθεση από το στόμα όσο και με εισπνοή. Λαμβάνοντας υπόψη το τοξικό προφίλ και την πανταχού παρούσα φύση, είναι απαραίτητη η παρακολούθηση και η ρύθμιση του βενζολίου στον ατμοσφαιρικό αέρα.”

Για αυτές τις επιδράσεις όμως θα αναφερθούν οι ειδικοί καθώς εγώ δεν είμαι ο πιο κατάλληλος.

Η επιστημονική κοινότητα συνεπώς αναγνωρίζει τα προβλήματα υγείας που προκαλεί η χαμηλή ποιότητα αέρα και ειδικότερα οι μεγάλες συγκεντρώσεις βενζολίου. Στηριγμένο σε αυτή την παραδοχή το μαζικό λαϊκό κίνημα απαίτησε και η περιφέρεια Αττικής αναγκάστηκε να  προχωρήσει στην σύνταξη μελέτης της ποιότητας του αέρα στις περιοχές Ελευσίνας και Κερατσινίου – Δραπετσώνας.

Διαβάζοντας την προκύρηξη του έργου στεκόμαστε στα εξής χαρακτηριστικά: “Η περιφέρεια Αττικής  προκειμένου να αντιμετωπίσει τα αίτια σχετικά με τις έντονες δυσάρεστες οσμές που εμφανίζονται σε  συγκεκριμένη περιοχή του Πειραιά (Δραπετσώνα - Κερατσίνι) και της Ελευσίνας, έχει αναθέσει στο ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» την εκπόνηση έρευνας με τίτλο «Παρακολούθηση ποιότητας ατμόσφαιρας με εκπόνηση εξειδικευμένων χημικών αναλύσεων και χρήση υπολογιστικών εργαλείων προσομοίωσης διασποράς ρύπων και συνεισφοράς πηγών ρύπανσης στην ευρύτερη περιοχή των Δήμων Δραπετσώνας-Κερατσινίου και Ελευσίνας». Στο έργο αυτό προβλέπεται η μελέτη περιβαλλοντικών ρύπων σε διάχυτες πηγές στον αέρα (πτητικές οργανικές ενώσεις, ανόργανους ρύπους, αιωρούμενα σωματίδια, διοξίνες και πολυχλωριωμένα διφαινύλια, πολυαρωματικούς υδρογονάνθρακες, βαρέα μέταλλα). Η δειγματοληψία και ο προσδιορισμός των παραμέτρων θα γίνει με συνεργασία των διαπιστευμένων εργαστήριων Περιβαλλοντικών Ερευνών (ΕΠΕΡ), Φασματομετρίας Μάζας και Ανάλυσης Διοξινών(EΦΑΜΑΔ), Περιβαλλοντικών Αναλύσεων (ΕΠΑ) και Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος (ΕΡΠ) του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» (ΕΚΕΦΕ«Δ»).

Για την υλοποίηση λαμβάνεται υπόψη ένα ολοκληρωμένο ερευνητικό σχέδιο μελέτης και παρακολούθησης της ποιότητας της ατμόσφαιρας των δυο περιοχών συνδυάζοντας εξειδικευμένες χημικές αναλύσεις με χρήση υπολογιστικών μοντέλων με απώτερο σκοπό τον εντοπισμό των πιθανών πηγών προέλευσης των οσμηρών χημικών παραγόντων.”

Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία μιας τέτοια μελέτης είναι το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης της, καθώς και ο χρόνος πραγματοποίησης των μετρήσεων.

Στο χρονοδιάγραμμα λοιπόν των  μετρήσεων παρατηρούμε αρχικά ότι δεν προβλέπεται ίδιος αριθμός δειγμάτων για όλους τους ρύπους. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι για τα Αιωρούμενα Σωματίδια PM2.5 προβλέπονται 180 δείγματα ανά δήμο, ενώ για τους πολυαρωματικούς υδρογονάναθρακες 90 δείγματα ανά δήμο.

1η Ερώτηση δική μου: Ανά δήμο ή ανά σημείο; Καθώς το χρονοδιάγραμμα μετρήσεων αναφέρεται σε μετρήσεις ανά δήμο, αλλά καθώς τα αρχικά σημεία στον Δήμο Κερατσινίου- Δραπετσώνας είναι 3 θα είχαμε μόνο 30 μετρήσεις ανά σημείο.  

Αν ο αριθμός των μετρήσεων είναι ανά σημείο: Για τα Αιωρούμενα Σωματίδια η συλλογή δειγμάτων είναι 24h (1 δείγμα ημερησίως) ενώ για τους αρωματικούς υδρογονάνθρακες μια μέτρηση ανα 2 μέρες (90 μετρήσεις).

1η: Παρατήρηση δική μου: Στην εργασία τους οι  Załuska  and Gładyszewska-Fiedoruk παρουσιάζουν πίνακα μετρήσεων των σωματιδίων αυτών στον οποίο οι τιμές μεταβάλλονται ακόμα και περισσότερο από 50% σε ημερήσια βάση. Π.χ. η συγκέντρωση των PM2.5 εκτός του σπιτιού μεταβάλλεται από 11.67 μg/m³ στις 3 Οκτωβρίου του 2019 στα 21.33  μg/m³ στις 4 Οκτωβρίου του 2019 (αύξηση κατά 82%). Το αποτέλεσμα αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι υπάρχουν μηχανισμοί οι οποίοι επηρεάζουν τη συγκέντρωση αυτών των σωματιδίων σε ημερήσια βάση και ότι μια μέτρηση ημερησίως δεν είναι ικανοποιητική. Παρόμοια συμπεριφορά βλέπουμε στις 6 Οκτωβρίου 2019- Οκτωβρίου όπου η μεταβολή πλησιάζει το 100%.

Η προκύρηξη όμως συνεχίζει:

“Τα κριτήρια επιλογής των σημείων ήταν τα ακόλουθα:

I) Η χωροθέτηση των οικισμών πλησίον της παράκτιας ζώνης στην οποία δραστηριοποιούνται βιομηχανικές μονάδες και πραγματοποιούνται ρυπογόνες δραστηριότητες. Πιο συγκεκριμένα το πρώτο κριτήριο για την επιλογή των σημείων ήταν να βρίσκονται εντός της οικιστικής ζώνης

αλλά και να γειτνιάζουν με την περιοχή δραστηριοποίησης ρυπογόνων μονάδων.

ii) Το αμέσως επόμενο κριτήριο ήταν η οριοθέτηση περιοχών στις οποίες έχουν γίνει οι περισσότερες καταγραφές παραπόνων για εμφάνιση έντονων οσμών από τους κατοίκους προς τη δημοτική. Με τον τρόπο αυτό οριοθετήθηκαν 2 περιοχές για τις οποίες το επόμενο βήμα ήταν η

εύρεση του κτιρίου που θα φιλοξενήσει τις δειγματοληπτικές μονάδες. Τα χαρακτηριστικά του κτιρίου επιλογής ήταν: i) άμεση και απρόσκοπτη πρόσβαση του προσωπικού του ΕΚΕΦΕ «Δ» που θα πραγματοποιεί τις δειγματοληψίες, οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της ημέρας αλλά

και όλες τις εποχές ii) ασφάλεια εξοπλισμού iii) ευκολία αντιμετώπισης τεχνικών θεμάτων (π.χ ηλεκτροδότηση, πρόσβαση) iv) η μη ύπαρξη κτιριακών εμποδίων προς τις πιθανές πηγές ρύπανσης.

Όλα τα παραπάνω κριτήρια πληρούνται από σχολικές μονάδες καθώς o δήμος είναι υπεύθυνος για αυτές. Μ’ αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζονται τα κριτήρια i) έως iii). Για τις σχολικές μονάδες που επελέγησαν υπήρξε η συγκατάθεση και συνεργασία του Διευθυντή του σχολείου.

Iii) Μετεωρολογία. Τα σημεία που επελέγησαν επιβαρύνονται από πιθανές εκπομπές ρύπων από την παράκτια ζώνη όταν επικρατέστεροι άνεμοι είναι οι ΝΔ-Ν-ΝΑ. Δεδομένα μετεωρολογικά θα συλλέγονται σε 24ωρη βάση από μετεωρολογικούς αισθητήρες που θα εγκατασταθούν στην

περιοχή από το ΕΚΕΦΕ «Δ» ώστε να γίνεται άμεση συσχέτιση των μετρούμενων αέριων ρύπων με την διεύθυνση και ταχύτητα του ανέμου.

iv) Τέλος η παραπάνω επιλογή των σημείων ακολουθεί τις προδιαγραφές της τεχνικής οδηγίας (German Technichal Instruction on Air Emissions;TA -Luft) για την παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα.

v) Το σημείο αναφοράς θα είναι απομακρυσμένο και δεν θα υπάρχει αναφορά δυσοσμίας

Με βάση όλα τα παραπάνω επιλέχθηκαν τελικά συνολικά τρία σημεία δειγματοληψίας/δήμο, όπως αυτά παρουσιάζονται στον Πίνακα 2 και απεικονίζονται στις Εικόνες 1,2,3.”

Στην πρωτη έκθεση τα σημεία δειγματοληψίας στον Δήμο Κερατσινίου-Δραπετσώνας αναφέρεται ότι από 3 έγιναν 5 καθώς: “για τον δήµο ∆ραπετσώνας-Κερατσινίου επιλέχθηκαν δύο ακόµα σηµεία (∆Κ4, ∆Κ5) όπως αυτά περιγράφονται στον πίνακα 2.3. ∆ιαπιστώθηκε κατά την διάρκεια υλοποίησης του έργου ότι τα παραπάνω σηµεία εµφάνιζαν τακτικά έντονες οσµές και για το λόγο αυτό πραγµατοποιείται δειγµατοληψία για ανίχνευση πτητικών οργανικών ενώσεων τις ηµέρες µε έντονη οσµή.  Ο τρόπος προσδιορισµού των ηµερών µε οσµή περιλάµβανε α) η φυσική παρουσία µελών του εργαστηρίου στην περιοχή για την λήψη δειγµάτων β) η συµπλήρωση ηµερολογίου µε σχόλια για την παρουσία οσµών από τους  διευθυντές των σχολείων όπου έχουν οριστεί ως σηµεία δειγµατοληψίας γ) ειδοποίηση από προσωπικό του δήµου ή της περιφερείας που βρίσκονται στις υπό µελέτη περιοχές.”

Παρατήρηση: Όπως φαίνεται και στον χάρτη υπάρχουν πολύ μεγάλες περιοχές του δήμου οι οποίες δεν καλύφθηκαν, ακόμα και κοντά στο λιμάνι. 

Τό πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε και μετρήσεις ελήφθησαν. Ας δούμε λοιπόν και τα αποτελέσματα των μετρήσεων αυτών:

Σύμφωνα με την τελική έκθεση για τις  Πτητικές Οργανικές Ενώσεις:

“Παρατηρείται ότι οι υψηλότερες µέσες τιµές (ειδικότερα για το βενζόλιο και τολουόλιο) παρατηρήθηκαν στα ∆Κ4, ∆Κ5 και ∆Κ1. Οι χαµηλότερες τιµές παρατηρήθηκαν στο ∆Κ3 (υπόβαθρο). Από το σύνολο των πτητικών οργανικών ενώσεων, θεσµοθετηµένη οριακή τιµή συγκέντρωσης υπάρχει µόνο για το βενζόλιο. Καθώς όµως το όριο αυτό είναι ετήσιο και όχι ηµερήσιο, πραγµατοποιήθηκε ενδεικτικά µια σύγκριση των ηµερήσιων συγκεντρώσεων

κατά τη διάρκεια της δειγµατοληπτικής περιόδου µε την ετήσια οριακή τιµή, από την οποία προέκυψαν υψηλότερες τιµές σε σχέση µε την οριακή συγκέντρωση (ΦΕΚ 488/2011: 5 µg/m³) για 15 ηµέρες στο σηµείο ∆Κ1, 6 ηµέρες στο ∆Κ2, 4 ηµέρες στο ∆Κ3, 30 ηµέρες στο σηµείο ∆Κ4 και 15 ηµέρες στο σηµείο ∆Κ5.”

Παρατηρώντας τους τελικούς πίνακες οι οποίοι παρέχουν ανάωτατες τιμές, κατώτατες τιμές, μέση τιμή και διάμεση τιμή παρατήρησα τα εξής:

α)  Στο βενζόλιο για το οποίο υπάρχουν θεσμοθετημένα όρια εμφαανίζονται τεράστιες αποκλίσεις  στις μετρημένες τιμές της συγκέντρωσης του και στις οποίες θα αναφερθώ αναλυτικά παρακάτω. Και στις άλλες ενώσεις εμφανίζονται μεγάλες διαφορές, οι οποίες όμως δεν δείχνει να σχετίζονται  απόλυτα με τις πηγές του βενζολίου και αυτό γιατί στην ενδιάμεση έκθεση στο ΔΚ1 με μέγιστη τιμή συγκέντρωσης βενζολίου 11.55 μg/m³  έχουμε μέγιστη τιμή τολουόλιου 20.75  μg/m³  ενώ στο ΔΚ5 με μέγιστη τιμή συγκέντρωσης βενζολίου 76.73 μg/m³  έχουμε μέγιστη τιμή τολουόλιου 29.86  μg/m³  και στο ΔΚ4 με μέγιστη τιμή συγκέντρωσης βενζολίου 15.28 μg/m³  έχουμε μέγιστη τιμή τολουόλιου 19.26  μg/m³ .  Όμως κάποια συσχέτιση πιθανώς να υπάρχει γιατί από την ενδιάμεση έκθεση στην τελική στο ΔΚ5 δεν αλλάζει ούτε η μέγιστη συγκέντρωση βενζολίου αλλά ούτε και τολουολίου, δείχνοντας ότι μάλλον αυτές οι συγκεντρώσεις μετρήθηκαν την ίδια μέρα. Όμως αλλάζει στο ΔΚ1 όπου από 11.55  μg/m³ πηγαίνουμε στα 16.73 (αύξηση   44 %) ενώ ταυτόχρονα το τολουόλιο αυξάνεται από 20.75  μg/m³ στα 24.07  μg/m³ (αύξηση  16  %) ενώ στο ΔΚ4 όπου από 15.29  μg/m³ πηγαίνουμε στα 101.12 (αύξηση  560 %) ενώ ταυτόχρονα στο τολουόλιο από 19.26  μg/m³ στα 63.76  μg/m³ (αύξηση  231 %). 

Πάμε στο βενζόλιο λοιπόν. 

β)  Αρχικά για τα όρια οι Sekar et al.  Στην εργασία τους του 2019 δηλώνουν:

“Προτείνεται να συμμορφωθούν και τα 28 κράτη μέλη της Ευρώπης με το όριο που ορίζεται για το βενζόλιο στα 5 μg/m3 (ετήσιο) σύμφωνα με την Οδηγία 2008/50/ΕΚ για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και τον καθαρότερο αέρα για την Ευρώπη. Μεταξύ των χώρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Γαλλία έχει τον χαμηλότερο μακροπρόθεσμο στόχο - όριο για το βενζόλιο στα 2 μg/m³ (ετήσιο) . Η Σκωτία και η Βόρεια Ιρλανδία έθεσαν έναν στόχο - 3,25 μg/m³ . Η Σουηδία και η Μάλτα έχουν ένα πρότυπο για τον ετήσιο μέσο όρο με ανώτατο όριο: 3,5 μg/m³ και κατώτερο όριο 2 μg/m³ . Μεταξύ των χωρών της Ευρώπης εκτός από τα κράτη μέλη της ΕΕ, η Αλβανία έχει επιτρεπόμενο όριο 5 μg/m³ -για 8 ώρες έκθεση-  σε πρωτογενή και δευτερογενή πρότυπα  και η Λευκορωσία έχει όρια 10 μg/m³ (ετήσιος) και 40 μg/m³ (24 ώρο) . Άλλες χώρες όπως η Μολδαβία και η Ουκρανία ακολουθούν τα πρότυπα της ρωσικής Ομοσπονδία με μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση 100 μg/m³ (24 ωρο).”

β) Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έκθεσης, 15 μέρες  οι τιμές του βενζολίου ξεπερνούν τα όρια στο ΔΚ1 (Δραπετσώνα) και ΔΚ5, ενώ στο ΔΚ4 αυτό συμβαίνει για 30 μέρες. Όμως η δειγματολειψία στα σημεία ΔΚ4 και ΔΚ5 άρχισε αργότερα από τα πρώτα 3. Επομένως θα πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά η δειγματοληπτική περίοδος για κάθε σημείο, ωστε να έχει νόημα η συγκριση και να μπορεί να γίνει καλύτερα η ετήσια αναφορά.

 γ)  Επίσης  η πολύ μεγάλη μέση τιμή της συγκέντρωσης στην ενδιάμεση έκεθεση  στο ΔΚ5 (76.73 μg/m³ ) δείχνει ότι αυτές τις μέρες που η συγκέντρωση του βενζόλιου ξεπερνά τα όρια οι τιμές της είναι αρκετά ψηλές.

δ)  Μια τρίτη παρατήρησε είναι ότι ο αριθμός των δειγμάτων δεν είναι ίδιος. Στην ενδιάμεση έκθεση στο ΔΚ1 έχουμε 16 δείγματα με μέγιστη τιμή 11.55 μg/m³ , στο ΔΚ4,  5 δείγματα με μέγιστη τιμή 15.28 μg/m³ ενώ στο  ΔΚ5 (Γέφυρα) 6 δείγματα με μέγιστη τιμή 76.73 μg/m³ !!!! 

Μια τιμή 15 φορές μεγαλύτερη από το όριο. Προφανώς το σημείο αυτό θα έπρεπε να προσεχθεί περισσότερο και να έχει πολύ μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων από τα τελικά 20 ώστε να κριθεί αν αυτή η μέτρηση ήταν λανθασμένη ή αναδεικνύει ένα πρόβλημα της περιοχής. Η μελέτη όμως την αποδέχεται επομένως για τους ερευνητές είναι σωστή. Η μέση τιμή των 4 δειγμάτων τα οποία δεν δίνονται στην ενδιάμεση έκθεση (καθώς δίνεται η μέγιστη και η ελάχιστη τιμή) είναι 8.33 μg/m³  που σημαίνει ότι τουλάχιστον άλλη μια μέτρηση είναι σημαντικά μεγαλύτερη από το όριο. Στην έκθεση αναφέρεται ότι 4 μέρες στο σημείο ΔΚ5 έχουμε υπέρβαση του ορίου. Όμως καθώς τα δείγματα είναι μόλις 6 αυτό σημαίνει ότι τα 2/3 των ημερών έχουμε σε αυτό το σημείο υπέρβαση του ορίου κάποιες μάλιστα φορές σε τρομακτικά επίπεδα.

ε)  Στην τελική έκθεση έχουμε ότι στο ΔΚ1 έχουμε 78 δείγματα με μέγιστη τιμή 16.73 μg/m³ , στο ΔΚ4,  37 δείγματα με μέγιστη τιμή 101.12 μg/m³ (μια τιμή 20 φορές μεγαλύτερη από το όριο) ενώ στο  ΔΚ5 (Γέφυρα) 20 δείγματα  με μέγιστη τιμή 76.73 μg/m³ !!!! . 

Παρατηρούμε ότι η ο αριθμός των δειγμάτων είναι σημαντικά μικρότερος από τον αριθμό των ημερών επομένως δεν έχουμε ημερήσια καταγραφή. Επίσης ο αριθμός των δειγμάτων είναι σημαντικά μικρότερος στα σημεία στα οποία οι μέγιστες τιμές είναι υπερδεκαπλάσιες του ορίου και προφανώς αυτά είναι τα σημεία τα οποία θα έπρεπε να προσεχθούν περισσότερο. Σε κανένα σημείο δεν πραγματοποιήθηκαν οι 90 μετρήσεις που πρέβλεπε το αρχικό σχέδιο  (αν αναφερόταν ανά σημείο όπως υποθέτω), αντίθετα σε κάποια σημεία ο αριθμός των μετρήσεων είναι εξαιρετικά μικρός. 

στ) Τα σημεία με τις πολύ υψηλές μέγιστες τιμές είναι τα σημεία τα οποία προστέθηκαν μετά λόγω των παραπόνων των πολιτών. Το γεγονός αυτό δείχνει μη ικανοποιητικό σχεδιασμό του έργου σε σχέση με τη σοβαρότητα του μελετούμενου προβλήματος. 

στ) Επίσης παρατηρούμε ότι ενώ η μέγιστη τιμή στο δείγμα ΔΚ5 δεν άλλαξε εμφανίστηκε μια τεράστια τιμή στο δείγμα ΔΚ4. Αυτό σημαίνει ότι οι δύο αυτές εξωφρενικές τιμές δεν σχετίζονται χρονικά. Το προσωπικό μου συμπέρασμα είναι ότι υπάρχει μια ισχυρή πηγή εκπομπής βενζολίου κοντά στα δύο αυτά σημεία – για την ακρίβεια στο χώρο ανάμεσα τους- τα αποτελέσματα της οποίας γίνονται αισθητά σε διαφορετικά σημεία ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.  Στην έκθεση αναφέρεται ότι επικρατέστερη διεύθυνση του ανέµου ήταν η βορειοδυτική (NW) και η ταχύτητα του ανέµου κυµάνθηκε από 0.62 έως 3.72 m/sec. Θα έπρεπε όμως να αναφέρεται και η διεύθυνση του ανέμου τις μέρες που μετρήθηκαν οι εξαιρετικά υψηλές τιμές στα διάφορα σημεία ώστε να μπορεί να γίνει καλύτερη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και να ταυτοποιηθεί και η περιοχή εκπομπής.

ζ) Στο ΔΚ4 η μέση τιμή είναι 36.38 μg/m³ που δείχνει ότι για σημαντικό χρονικό διάστημα η συγκέντρωση του βενζολίου είναι υπερ-πολλαπλάσια των ορίων. 

η) Επίσης ακόμα και στο ΔΚ3 που είναι το σημείο ελέγχου, αρκετά μακριά από τις εστίες ρύπανσης υπάρχει  μέγιστη μέτρηση 22.81 μg/m³ .

θ) Η τυπική απόκλιση της κατανομής στα σημεία ΔΚ1, ΔΚ2 και ΔΚ3 είναι της τάξης των 3 μg/m³ δηλαδή του 60% των ορίων και μάλιστα μεγαλύτερη από το γαλλικό όριο .Και μόνο αυτό το γεγονός δείχνει ότι υπάρχει σημαντικό πρόβλημα. Η δε τυπική απόκλειση στα άλλα δύο σημεία είναι για το ΔΚ4 28.91  μg/m³ , δηλαδή σχεδόν εξαπλάσιο του ορίου και για το ΔΚ5 15.90  μg/m³ , δηλαδή 2.5 φορές μεγαλύτερο του ορίου.

η) Σε σχέση με τις πηγές βενζολίου οι  Sekar et al. δηλώνουν:

“Οι πηγές βενζολίου μπορεί να είναι τόσο φυσικές όσο και ανθρωπογενείς.  Φυσικές: Οι πηγές περιλαμβάνουν εκπομπές από ηφαίστεια και δασικές πυρκαγιές. Ανθρωπογενής: Οι πηγές περιλαμβάνουν εκπομπές από αργό πετρέλαιο, βενζίνη και βιομηχανικά προϊόντα αποβολές. Το βενζόλιο χρησιμοποιείται στην κατασκευή πλαστικών, ρητινών, συνθετικών ίνες, καουτσούκ, βαφές, απορρυπαντικά, φάρμακα, φυτοφάρμακα κ.λπ. και ως λιπαντικό. Μία από τις πιο διαδεδομένες πηγές βενζολίου στον αέρα των εσωτερικών χώρων είναι ο καπνός του τσιγάρου και διαπιστώθηκε ότι το διάμεσο επίπεδο βενζολίου στα σπίτια των καπνιστών ήταν υψηλότεροι από ό,τι στα σπίτια των μη καπνιστών.  Σε χώρες όπως η Ινδία όπου η βιομάζα καίγεται με παραδοσιακές μεθόδους για την κάλυψη των οικιακών ενεργειακών απαιτήσεων, των εσωτερικών συγκεντρώσεων του η συγκέντρωση του βενζολίου βρέθηκε να είναι σημαντικά υψηλή. Άλλες πηγές βενζολίου περιελάμβαναν τα καυσαέρια των οχημάτων, την εξάτμιση από μηχανοκίνητα οχήματα και καταστήματα λιανικής πώλησης πετρελαίου κατά την αποθήκευση και διανομή βενζίνης . Το βενζόλιο εκπέμπεται επίσης στην ατμόσφαιρα κατά την παραγωγή του. Το 1988, η παγκόσμια παραγωγή βενζολίου ήταν 20 εκατομμύρια τόνοι και η  παραγωγή αυξανόταν κάθε χρόνο μετά από αυτό . Το 2012 η παραγωγή αυξήθηκε στα 42,9 εκατομμύρια τόνους και η αγορά βενζολίου το 2021 προβλέπεται ότι θα ξεπεράσει τα 69 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ . Η ζήτηση βενζολίου είναι υψηλή για την παραγωγή αιθυλοβενζόλιου, κουμένιου, κυκλοεξάνιου και ανιλίνης. Η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ως κράτη και η Δυτική Ευρώπη είναι οι μεγαλύτεροι καταναλωτές βενζολίου .”

Από τις θέσεις των σημείων ΔΚ4 και ΔΚ5 είναι ξεκάθαρο ότι στην συγκεκριμένη περίπτωση αναφερόμαστε σε βιομηχανική παραγωγή βενζολίου.

θ)  Η μελέτη  Δημόκριτου δόθηκε και στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιοτου. Η έκθεση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου πάνω στις ίδιες μετρήσεις όμως είναι πολύ πιο ξεκάθαρη:

“Σύμφωνα με την έκθεση παρότι ο μικρός αριθμός των μετρήσεων VOCs που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της έρευνας δεν επιτρέπει την άμεση σύγκριση της  μέσης τιμής που βρέθηκε στις διάφορες θέσεις με την τιμή του ετήσιου ορίου η συχνότητα εμφάνισης συγκέντρωσης  συγκεντρώσεων βενζολίου πάνω από την ετήσια οριακή τιμή ήταν 81% στο ΔΚ4, 75% στο ΔΚ5, 19% στο ΔΚ1, 11% στο ΔΚ3 και 8% στο ΔΚ2.”

Παρατηρήθηκαν αυξημένες συγκεντρώσεις ΒΤΧ (Βενζολίου, …) τις ημέρες με έντονες δυσοσμίες, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή κοινή προέλευση με τις θειούχες οργανικές ενώσεις.

Σύγκριση με  Άλλες μετρήσεις (με Θεσσαλονίκη και Βιομηχανική περιοχή)

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ:

Οι τιμές σε σύγκριση με τις άλλες μετρήσεις σε άλλες περιοχές είναι τεράστιες!!!!!

ι)  Τον Ιανουάριο του 2019 το Αστεροσκοπείο Αθηνών πραγματοποίησε μετρήσεις στα Λιπάσματα

Παρατήρηση:  Μέση τιμή σχεδόν διπλάσια του ορίου με μέγιστη τιμή 322 μg/m³  !!!!!

Τι όμως σημαίνει μια τέτοια τιμή; Μιας ώρας αναπνοή σε μια τέτοια ατμόσφαιρα είναι ισοδύναμη με αναπνοή 64.4 ωρών σε ατμόσφαιρα με συγκέντρωση 5μg/m³.

Προκαταρκτικά αποτελέσματα. Τα τελευταία χρόνια τι έδειξαν οι μετρήσεις του σταθμού;

Σύγκριση με Αθήνα:

Συμπέρασμα του Αστεροσκοπείου: 

Συμπέρασμα του Αριστοτελείου:    Το Αριστοτέλειο είναι ξεκάθαρο:

Προτάσεις :

Παρατήρηση δική μου: Έχουμε ήδη αργήσει. Θα έπρεπε από το 2020 να έχουν ξεκινήσει αναλυτικές μελέτες στην περιοχή καθώς και έλεγχοι των βιομηχανικών εγκαταστάσεων.   Σε ένα κράτος που σέβεται τους πολίτες τους, η πρώτη προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η δημόσια υγεία. Δεν είναι δυνατόν η δημόσια υγεία να μπαίνει στο περιθώριο για οποιοδήποτε λόγο. Ελπίζω ότι αυτή η εκδήλωση θα βοηθήσει στην  επαναφορά της δημόσιας υγείας στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.